Đồng silinh và Chuyện tình thành cổ

Nếu khác biệt về văn hóa và giá trị đã khiến đồng silinh bạc của nhà văn Anderson bị rủa xả đau đớn là thứ tiền giả, thì cũng chính những khác biệt ấy của văn hóa Việt lại được biên đạo Pháp chắt lọc và đối xử thật tử tế trong vở ballet Chuyện tình thành cổ.

Cảnh nhà vua dắt công chúa Mỵ Châu chạy trốn trong Chuyện tình thành cổ - Ảnh: Thương Huyền

“Tôi đã quá may mắn khi gặp được những nét nhạc của C. Debussy. Sáng tác đó không mới nhưng thật sự giống hệt những gì tôi đã cảm nhận về Việt Nam, văn hóa Việt Nam trong lần đầu “va chạm”. Và tôi đã tìm âm nhạc của Chuyện tình thành cổ dọc theo bộ sưu tập nhạc C. Debussy mà mình có”, biên đạo Bertrand d’At (Pháp) tiết lộ.

Nói vậy, nhưng với vở ballet trên nền một câu chuyện đã hình thành, ăn sâu vào máu thịt của một dân tộc như Mỵ Châu - Trọng Thủy, may mắn không thể tình cờ đến. Ông Bertrand đã phải “chiến đấu” với khác biệt văn hóa để tìm ra không chỉ âm nhạc mà còn trang phục, thiết kế sân khấu khi bản thân nhận thức rất rõ: “không hiểu biết như những nhà khảo cổ, vẫn phải dựng lại nét văn hóa của cả một thời kỳ”.

Thành thử trong tái hiện văn hóa, ông nhấn rất rõ vào những điều chân xác mà mình chắc chắn, và chọn cách chỉ tạo âm hưởng ở những chi tiết khó mà âm nhạc là một ví dụ. Hoặc giả chiếc mai rùa, vòng thành xoắn ốc mà ông chọn làm phông nền ngay lập tức “chạm” đến sự ngưỡng mộ sức mạnh phòng thủ Loa thành trong lòng người xem.

Một biểu hiện khác, phục trang của vở chủ yếu nhấn vào thang bảng màu trang phục Việt chứ không đi sâu vào chi tiết thế nào cũng gây tranh cãi. Trầm đủ mức với sắc nâu, nồng nàn đủ mức với sắc hồng điều, hùng hồn đủ mức với những trang phục chiến trận, chúng là đối trọng của muôn hồng, nghìn tía - căn bệnh khoa trương mà sân khấu cổ trang dễ mắc phải.

Một điều ông Bertrand biết rõ khác cũng trở thành điểm nhấn của vở - những nét văn hóa cổ truyền còn giữ lại ngày nay. Vì thế, ngay tại vị trí hố nhạc là một “mặt hồ Gươm vẫn lung linh mây trời”, nơi dân chúng có thể nhớ về một ngụ ngôn thần thoại, được dựng lên bằng mô hình cộng hiệu ứng ánh sáng. Quanh hồ còn là lao xao bước chân hàng rong kĩu kịt, tiếng loa thông báo bán hàng đại hạ giá của thời đại ngày nay. Cảnh sân khấu này đã được sử dụng tới hai lần: một để mở và một để đóng vở diễn.

Cũng như thế, những điệu múa dân gian Bắc bộ đã được giản lược để đưa vào Chuyện tình thành cổ. “Tôi yêu cầu diễn viên múa lại một số điệu múa dân gian, sau đó chọn một số động tác để đưa vào cảnh mở hội”, ông Bertrand cho biết. Sự tiết chế này đã cho ra đời một màn “mix loại hình múa” khá uyển chuyển giữa múa dân gian và múa “bưng bê” (theo cách gọi của GS Tô Ngọc Thanh).

Những chắt lọc dễ chịu của ông Bertrand nói theo cách hóm hỉnh của người Việt là “cái khó ló cái khôn”. Tuy nhiên đằng sau là câu chuyện lớn hơn. Rằng không như một đồng silinh, vốn văn hóa có thể “tiêu” được ở nhiều quốc gia khác nhau, với những văn cảnh khác nhau. Và cũng không giống tiền, tiêu dùng văn hóa có những đòi hỏi ngược rất ngặt nghèo cho chính chủ sở hữu.

  • Theo Linh Đan (Tuoitre)

Vở ballet Chuyện tình thành cổ vừa được công diễn tại Nhà hát lớn (Hà Nội) tối 24 và 25-11 trong khuôn khổ chương trình hợp tác giữa Nhà hát Nhạc vũ kịch VN và Trung tâm văn hóa Pháp L’Espace. Đây là vở ballet được sáng tác trên nền kịch bản văn học là câu chuyện Mỵ Châu - Trọng Thủy.

Điểm đặc biệt của vở diễn là người xem thưởng thức ballet qua một tấm màn chiếu video art buông xuống ngay sát vị trí tấm màn nhung đỏ. Việc cố định tấm màn lúc đầu bắt nguồn từ việc không thể có thêm sào để kéo màn lên xuống, song biên đạo người Pháp Bertrand đã biến “bất khả kháng” kỹ thuật này thành một phần ý tưởng vở diễn.

“Khi chiếu những cảnh chiến tranh, lửa khói sẽ lồng vào diễn xuất của diễn viên thay cho phông màn và ánh sáng rất đơn giản của vở. Còn khi không có video art, đó chính là tấm màn quá khứ, và người xem sẽ xem vở diễn như nhìn về quá khứ vậy”, ông giải thích.

© Bản quyền 2015 Bộ LĐ-TB & XH - Cục Người có công

Địa chỉ: 139 Nguyễn Thái Học, Ba Đình, Hà Nội.

Tel: (04) 3734 2414 - Fax: (04) 3734 24145

E-mail: info@nguoicocong.gov.vn - Website: www.nguoicocong.gov.vn

Phòng thông tin Liệt Sĩ: (04) 3734 9765

Hỗ trợ kỹ thuật Tel: (04) 379 315 98 (máy lẻ 103) - (04) 3562 6000 (chọn máy lẻ 1425)

]},\"$undefined\",\"$undefined\",true],\"initialHead\":[[\"$\",\"meta\",null,{\"name\":\"robots\",\"content\":\"noindex\"}],\"$L6\"],\"globalErrorComponent\":\"$7\",\"children\":[null,[\"$\",\"$L8\",null,{\"children\":[\"$\",\"html\",null,{\"lang\":\"vi\",\"children\":[\"$\",\"body\",null,{\"className\":\"__className_aaf875\",\"children\":[[\"$\",\"$L9\",null,{\"locale\":{\"locale\":\"vi\",\"Pagination\":{\"items_per_page\":\"/ trang\",\"jump_to\":\"Đến\",\"jump_to_confirm\":\"xác nhận\",\"page\":\"Trang\",\"prev_page\":\"Trang Trước\",\"next_page\":\"Trang Kế\",\"prev_5\":\"Về 5 Trang Trước\",\"next_5\":\"Đến 5 Trang Kế\",\"prev_3\":\"Về 3 Trang Trước\",\"next_3\":\"Đến 3 Trang Kế\",\"page_size\":\"kích thước trang\"},\"DatePicker\":{\"lang\":{\"placeholder\":\"Chọn thời điểm\",\"yearPlaceholder\":\"Chọn năm\",\"quarterPlaceholder\":\"Chọn quý\",\"monthPlaceholder\":\"Chọn tháng\",\"weekPlaceholder\":\"Chọn tuần\",\"rangePlaceholder\":[\"Ngày bắt đầu\",\"Ngày kết thúc\"],\"rangeYearPlaceholder\":[\"Năm bắt đầu\",\"Năm kết thúc\"],\"rangeQuarterPlaceholder\":[\"Quý bắt đầu\",\"Quý kết thúc\"],\"rangeMonthPlaceholder\":[\"Tháng bắt đầu\",\"Tháng kết thúc\"],\"rangeWeekPlaceholder\":[\"Tuần bắt đầu\",\"Tuần kết thúc\"],\"locale\":\"vi_VN\",\"today\":\"Hôm nay\",\"now\":\"Bây giờ\",\"backToToday\":\"Trở về hôm nay\",\"ok\":\"OK\",\"clear\":\"Xóa\",\"month\":\"Tháng\",\"year\":\"Năm\",\"timeSelect\":\"Chọn thời gian\",\"dateSelect\":\"Chọn ngày\",\"weekSelect\":\"Chọn tuần\",\"monthSelect\":\"Chọn tháng\",\"yearSelect\":\"Chọn năm\",\"decadeSelect\":\"Chọn thập kỷ\",\"yearFormat\":\"YYYY\",\"dateFormat\":\"D/M/YYYY\",\"dayFormat\":\"D\",\"dateTimeFormat\":\"D/M/YYYY HH:mm:ss\",\"monthBeforeYear\":true,\"previousMonth\":\"Tháng trước (PageUp)\",\"nextMonth\":\"Tháng sau (PageDown)\",\"previousYear\":\"Năm trước (Control + left)\",\"nextYear\":\"Năm sau (Control + right)\",\"previousDecade\":\"Thập kỷ trước\",\"nextDecade\":\"Thập kỷ sau\",\"previousCentury\":\"Thế kỷ trước\",\"nextCentury\":\"Thế kỷ sau\"},\"timePickerLocale\":{\"placeholder\":\"Chọn thời gian\",\"rangePlaceholder\":[\"Bắt đầu\",\"Kết thúc\"]}},\"TimePicker\":{\"placeholder\":\"Chọn thời gian\",\"rangePlaceholder\":\"$a\"},\"Calendar\":\"$b\",\"global\":{\"placeholder\":\"Vui lòng chọn\"},\"Table\":{\"filterTitle\":\"Bộ lọc\",\"filterConfirm\":\"Đồng ý\",\"filterReset\":\"Bỏ lọc\",\"filterEmptyText\":\"Không có bộ lọc\",\"filterCheckall\":\"Chọn tất cả\",\"filterSearchPlaceholder\":\"Tìm kiếm bộ lọc\",\"emptyText\":\"Trống\",\"selectAll\":\"Chọn tất cả\",\"selectInvert\":\"Chọn ngược lại\",\"selectNone\":\"Bỏ chọn tất cả\",\"selectionAll\":\"Chọn tất cả\",\"sortTitle\":\"Sắp xếp\",\"expand\":\"Mở rộng dòng\",\"collapse\":\"Thu gọn dòng\",\"triggerDesc\":\"Nhấp để sắp xếp giảm dần\",\"triggerAsc\":\"Nhấp để sắp xếp tăng dần\",\"cancelSort\":\"Nhấp để hủy sắp xếp\"},\"Tour\":{\"Next\":\"Tiếp\",\"Previous\":\"Trước\",\"Finish\":\"Hoàn thành\"},\"Modal\":{\"okText\":\"Đồng ý\",\"cancelText\":\"Hủy\",\"justOkText\":\"OK\"},\"Popconfirm\":{\"okText\":\"Đồng ý\",\"cancelText\":\"Hủy\"},\"Transfer\":{\"titles\":[\"\",\"\"],\"searchPlaceholder\":\"Tìm ở đây\",\"itemUnit\":\"mục\",\"itemsUnit\":\"mục\",\"remove\":\"Gỡ bỏ\",\"selectCurrent\":\"Chọn trang hiện tại\",\"removeCurrent\":\"Gỡ bỏ trang hiện tại\",\"selectAll\":\"Chọn tất cả\",\"removeAll\":\"Gỡ bỏ tất cả\",\"selectInvert\":\"Đảo ngược trang hiện tại\"},\"Upload\":{\"uploading\":\"Đang tải lên...\",\"removeFile\":\"Gỡ bỏ tập tin\",\"uploadError\":\"Lỗi tải lên\",\"previewFile\":\"Xem trước tập tin\",\"downloadFile\":\"Tải tập tin\"},\"Empty\":{\"description\":\"Trống\"},\"Icon\":{\"icon\":\"icon\"},\"Text\":{\"edit\":\"Chỉnh sửa\",\"copy\":\"Sao chép\",\"copied\":\"Đã sao chép\",\"expand\":\"Mở rộng\"},\"Form\":{\"optional\":\"(Tùy chọn)\",\"defaultValidateMessages\":{\"default\":\"$${label} không đáp ứng điều kiện quy định\",\"required\":\"Hãy nhập thông tin cho trường ${label}\",\"enum\":\"$${label} phải có giá trị nằm trong tập [${enum}]\",\"whitespace\":\"$${label} không được chứa khoảng trắng\",\"date\":{\"format\":\"$${label} sai định dạng ngày tháng\",\"parse\":\"Không thể chuyển ${label} sang kiểu Ngày tháng\",\"invalid\":\"$${label} không phải giá trị Ngày tháng hợp lệ\"},\"types\":{\"string\":\"$${label} không phải kiểu ${type} hợp lệ\",\"method\":\"$${label} không phải kiểu ${type} hợp lệ\",\"array\":\"$${label} không phải kiểu ${type} hợp lệ\",\"object\":\"$${label} không phải kiểu ${type} hợp lệ\",\"number\":\"$${label} không phải kiểu ${type} hợp lệ\",\"date\":\"$${label} không phải kiểu ${type} hợp lệ\",\"boolean\":\"$${label} không phải kiểu ${type} hợp lệ\",\"integer\":\"$${label} không phải kiểu ${type} hợp lệ\",\"float\":\"$${label} không phải kiểu ${type} hợp lệ\",\"regexp\":\"$${label} không phải kiểu ${type} hợp lệ\",\"email\":\"$${label} không phải kiểu ${type} hợp lệ\",\"url\":\"$${label} không phải kiểu ${type} hợp lệ\",\"hex\":\"$${label} không phải kiểu ${type} hợp lệ\"},\"string\":{\"len\":\"$${label} phải dài đúng ${len} ký tự\",\"min\":\"Độ dài tối thiểu trường ${label} là ${min} ký tự\",\"max\":\"Độ dài tối đa trường ${label} là ${max} ký tự\",\"range\":\"Độ dài trường ${label} phải từ ${min} đến ${max} ký tự\"},\"number\":{\"len\":\"$${label} phải bằng ${len}\",\"min\":\"$${label} phải lớn hơn hoặc bằng ${min}\",\"max\":\"$${label} phải nhỏ hơn hoặc bằng ${max}\",\"range\":\"$${label} phải nằm trong khoảng ${min}-${max}\"},\"array\":{\"len\":\"Mảng ${label} phải có ${len} phần tử \",\"min\":\"Mảng ${label} phải chứa tối thiểu ${min} phần tử \",\"max\":\"Mảng ${label} phải chứa tối đa ${max} phần tử \",\"range\":\"Mảng ${label} phải chứa từ ${min}-${max} phần tử\"},\"pattern\":{\"mismatch\":\"$${label} không thỏa mãn mẫu kiểm tra ${pattern}\"}}},\"Image\":{\"preview\":\"Xem trước\"},\"QRCode\":{\"expired\":\"Mã QR hết hạn\",\"refresh\":\"Làm mới\"}},\"children\":[\"$\",\"$L13\",null,{\"children\":[\"$\",\"div\",null,{\"className\":\"app-body\",\"children\":[[\"$\",\"$L14\",null,